Netcongestie in Nederland

Netcongestie betekent dat er tijdelijk geen capaciteit beschikbaar is op het elektriciteitsnet om nieuwe aanvragen voor stroomtransport te honoreren. Simpel gezegd: het net is vol. Waar dit vroeger vooral een toekomstprobleem leek, is het inmiddels harde realiteit voor duizenden ondernemers. In sommige regio’s moeten bedrijven letterlijk in de rij staan om gebruik te mogen maken van het net.
Netbeheerder TenneT waarschuwt dat het hoogspanningsnet in Utrecht, Gelderland en Flevoland zijn grenzen heeft bereikt. Zonder snel ingrijpen kunnen later dit jaar geen nieuwe woningen of bedrijven meer worden aangesloten. De kans op storingen of uitval neemt toe, en de druk op bestaande aansluitingen is hoog.

Oorzaken van netcongestie:

• Snel groeiende vraag: meer elektrische voertuigen, warmtepompen en energie-intensieve processen.
• Toename duurzame opwek: zonnepanelen en windenergie kunnen niet altijd direct worden afgevoerd.
• Beperkte capaciteit: het bestaande net is niet overal geschikt voor piekbelasting.

Hoe werkt het elektriciteitsnet?

Vergelijk het net met een wegennet:

• Hoogspanningsnet (TenneT): de snelweg voor elektriciteit, vervoert stroom over lange afstanden.
• Regionale netbeheerders (Enexis, Liander, Stedin): provinciale N-wegen die stroom verder brengen naar wijken en bedrijven.
• Laagspanningsnet: lokale wegen die elektriciteit naar jouw bedrijf brengen.

Netcongestie kan op elk niveau optreden: zowel op de “snelweg” als op de provinciale wegen. Zonder vrije capaciteit komt de stroom niet bij je bedrijf aan.

Gevolgen voor ondernemers

Netcongestie raakt bijna elk onderdeel van bedrijfsvoering:

• Geen nieuwe aansluitingen: uitbreiden van locaties kan jaren duren.
• Beperkt terugleveren: opgewekte stroom (zoals zonnepanelen) kan niet altijd terug naar het net.
• Wachten op zwaardere aansluiting: overstappen op elektrisch vervoer of productieprocessen vertraagt.
• Vertraagde verduurzaming: CO₂-reductieplannen of elektrificatie worden uitgesteld of stopgezet.
• Financiële impact: vertragingen en beperkingen kunnen omzetgroei en rendement van investeringen beïnvloeden.

Kortom: netcongestie is geen technisch probleem meer, maar een strategische uitdaging voor ondernemers.

Welke oplossingen zijn er?

Ondernemers hoeven niet stil te zitten. Er zijn verschillende manieren om binnen bestaande capaciteit te werken:

1. Subsidies en flexibiliteitstools

• SPRILA-subsidie: stimuleert piekbelastingreductie bij grootverbruikers.
• FLEX-E subsidie: voor innovatieve oplossingen zoals energieopslag of load management.
• Flex-scan (Rotterdam): gratis scan voor inzicht in waar je verbruik flexibel kan zijn.

2. Samenwerken met netbeheerder

• Vermogen verschuiven: pieken verplaatsen naar rustige momenten op het net.
• Cable pooling of gesommeerde aansluiting: capaciteit delen of administratief samenvoegen met andere bedrijven.
• Energy hub: structureel capaciteit delen met nabijgelegen bedrijven.

Conclusie

Het Nederlandse elektriciteitsnet staat op veel plekken onder druk en TenneT’s waarschuwing laat zien dat dit voor ondernemers een realiteit is. Maar stilzitten hoeft niet: door slim met energie om te gaan, subsidies te benutten en samen te werken met netbeheerders of andere bedrijven, kun je groeien en verduurzamen ondanks netcongestie.